Waarom Stijgen die Lonen Nou Niet?

Partijen als D66, CDA, PvdA en GroenLinks laten electorale kans liggen

Groningen, Kal. Feb. MMDCCLXXI A.U.C.

Een tijdje terug publiceerde de Groene Amsterdammer een interessant artikel over hoe de lonen in Nederland al jarenlang nauwelijks stijgen, terwijl het inkomen dat is verdiend door bezit van kapitaal een steeds groter deel van het nationale inkomen uitmaakt. Tegelijkertijd zijn de topinkomens ook sterker gestegen dan het gemiddelde inkomen. Desalniettemin is de ongelijkheid in Nederland niet sterk toegenomen, en is het gedeelte van het nationaal inkomen dat bestaat uit de hoogste lonen niet schrikbarend hard gestegen (Bas Jacobs, De Prijs van Gelijkheid, p.124).

Wat opvallend is, is het gebrek aan aandacht van politieke partijen met relatief veel hoogopgeleide en relatief veel verdienende kiezers voor deze uitblijvende groei van de lonen. Hoewel alle politieke partijen aandacht hebben voor de inkomens van minstverdienenden (terecht overigens), en er ook veel aandacht is voor de loonwig (het verschil tussen wat de werkgever aan loon betaalt, en wat de werknemer ontvangt), is er veel minder aandacht voor de lonen van de gemiddeld verdienende Nederlander. Een belangrijk verschil tussen die minstverdienende groep en die tweede groep is dat de eerste waarschijnlijk geen baan heeft (mediaan inkomen van mensen zonder baan was in 2014 €16.500) en de eerste waarschijnlijk wel een baan (mediaan inkomen van mensen met een baan was in 2014 €33.600). Met andere woorden, waar bij die eerste groep het inkomen voornamelijk omhoog gaat door uitkeringen (WW, AOW, etc.) te verhogen, geldt voor die tweede groep voornamelijk dat hun inkomen omhoog gaat door hun loon te verhogen of de belasting te verlagen.

Nu is het zeker zo dat de overheid efficiënter belasting kan gaan heffen. Bas Jacobs toont aan in zijn boek De Prijs van Gelijkheid dat mensen met lage inkomens uit arbeid minder belasting zouden moeten betalen. Doordat deze groep zowel geld ontvangt van de overheid, als belasting betaalt, wordt er onnodig geld rondgepompt. Voor de groep middeninkomens kan de belasting echter niet verschrikkelijk veel omlaag. Veruit het grootste gedeelte van het nationale inkomen wordt nog steeds verdient door middeninkomens (zie Grafiek 1). Belasting moet ergens geheven worden, en dat is dus voornamelijk bij de middeninkomens.

Wages
Grafiek 1. Huishoudens naar hoogte van het gestandaardiseerde huishoudensinkomen (2014) – Bron: CBS

Om de lonen voor middeninkomens te doen stijgen zou de overheid belastingen radicaal kunnen verlagen. Dit betekent echter dat zij ook radicaal moet snijden in haar uitgaven, hetgeen niet zeer populair zal zijn.

Dit betekent dus dat de overheid actiever moet zijn in haar beleid m.b.t lonen om die lonen te laten stijgen. Vreemd genoeg hoor je veel partijen hier nauwelijks over. Zeker partijen als de PvdA, D66, CDA en GroenLinks, met relatief veel kiezers die werknemer zijn en een gemiddeld inkomen verdienen laten hier electorale kansen liggen. Zo behoorde zo rond de 50% tot 75% van de D66, CDA, PvdA en GL stemmers in 2012 tot de 75% meest verdienenden in Nederland – veelal mensen met werk dus. Daarbij stemmen mensen die meer verdienen ook nog eens vaker dan mensen die minder verdienen (zie Grafiek 2)

Stemmers.png
Grafiek 2. Stemgedrag naar Besteedbaar Inkomen Huishoudens (2012), Bron: CBS

Meer aandacht voor de middeninkomens, hoewel dit niet ten koste zou moeten gaan van de allerarmsten,  lijkt dus electoraal gezien een logische stap. Ik denk dus ook dat het door deze partijen komt, samen met de zwakke Nederlandse vakbonden, dat de lonen zo weinig stijgen in Nederland.

Die partijen zouden genoeg middelen hebben om de lonen gelijk met het Bruto Nationaal Product te laten stijgen. Ten eerste kan de overheid het goede voorbeeld geven door de lonen in de publieke sector te verhogen. De overheid kan hierdoor ook de lonen in het algemeen verhogen, doordat bedrijven dan met hogere lonen in de publieke sector moet concurreren. Uit het artikel van de Groene Amsterdammer blijkt dat de overheid hier juist in achterloopt. Hier blijkt ook weer uit dat de eerder genoemde partijen een slechte electorale strategie hebben gevoerd door de middeninkomens te vergeten. Ten tweede kan de overheid ook ingrijpen in CAO onderhandelingen. Aangezien nog altijd 80% van de werknemers onder een CAO valt, valt hier veel (electorale) winst te halen. Een derde optie is om lidmaatschap van een vakbond aantrekkelijker te maken, zodat werknemers beter georganiseerd zijn. Het percentage vakbondsleden is in Nederland zeer laag, dat CAO’s weinig steiging van de lonen bewerkstelligen is dus niet zo vreemd. Sterkere organisatie van werknemers zou best wel eens tot meer loonstijgingen kunnen leiden. Lidmaatschap van een vakbond kan aantrekkelijker worden gemaakt door hier bepaalde voordelen tegenover te zetten, denk bijvoorbeeld aan meer sociale zekerheid, of pensioenopbouw afhankelijk maken van de vakbond. De overheid kan dus op meer manieren dan alleen directe herverdeling via belasting de inkomens in Nederland beïnvloeden.

Hogere lonen kunnen tot inflatie leiden, doordat lonen voor bedrijven juist kosten zijn. Als de productiekosten omhoog gaan, gaan de prijzen in de winkel ook omhoog. Daarbij kan het dat Nederlandse producten minder aantrekkelijk worden voor het buitenland, omdat de prijzen dus hoger zijn. Echter, de inflatie is historisch gezien laag, en overheden proberen de inflatie momenteel juist aan te drijven door de geldpers aan te zetten. Die geldpers kan een stuk minder geld drukken als de inflatie omhoog gaat door loonsverhogingen. Dit laatste is een stuk minder risicovol dan de geldpers aan te zetten gezien de lonen relatief laag zijn t.o.v. de productiviteit. Een land als Duitsland zou deze strategie om de inflatie te verhogen zeker ook moeten overwegen. Daarbij zijn de winsten voor Nederlandse bedrijven erg hoog. Bedrijven zouden best de prijzen van hun producten gelijk kunnen houden, en kunnen accepteren dat ze minder winst maken. De Nederlandse export is zeer groot, maar de gemiddelde burger heeft niet zo heel veel aan die excessieve export. De laatste paar miljard export komen voornamelijk ten goede aan het bedrijfsleven, i.p.v. aan de gemiddelde werknemer. Een ander bijkomend voordeel van loonsverhogingen is dat waar kapitaal vaak onbelast blijft, lonen vaak wel belast worden. Van iedere euro die de overheid uitgeeft aan hogere lonen, en die het inkomen op kapitaal vermindert, zal de overheid relatief veel terugzien door belastingen.

Al met al kan het dus zeker geen kwaad om de lonen weer op peil te brengen met de stijging van de productiviteit. Dit betekent zeker niet dat Nederland door moet slaan in die loonsverhogingen. Bedrijven mogen winst maken en export is zeker ook belangrijk, maar momenteel hecten we té veel waarde aan die export en winst, ten koste van de gemiddelde werknemer. De gemiddelde werknemer betaalt veel belasting, maar daar is haast niet aan te ontkomen. Dit betekent dat de overheid moet gaan ingrijpen in de lonen, i.p.v. in de herverdeling via belasting en uitkeringen. Politieke partijen hebben we daar de laatste jaren weinig over gehoord (behalve Ewald van Engelen van de Partij voor de Dieren). Een aantal politieke partijen laten hier eigenlijk grote electorale kansen liggen, aangezien veel van hun kiezers een gemiddeld inkomen hebben uit arbeid.


Bottom Line: Een aantal partijen laten electorale kansen liggen doordat ze de middeninkomens zijn vergeten. Dit heeft het bedrijfsleven grote winsten gebracht, maar de gemiddelde Nederlander heeft weinig gemerkt van de algehele productiviteitsgroei.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: